มาร่วมกันทำให้กรุงเทพฯ ของเราเขียวกว่าที่เคย – นี่คือประโยคกล่าวต้อนรับแกมชักชวนคนเมืองบนเว็บไซต์ Greener Bangkok ให้มาร่วมแรงร่วมใจกันทำให้กรุงเทพฯ เขียวขจีและน่าอยู่ยิ่งขึ้น ทว่าความเขียวในที่นี้ไม่ได้หมายถึงมิติของต้นไม้ สวนสาธารณะ หรือพื้นที่สีเขียวเพียงอย่างเดียวแต่หากรวมไปถึงการใส่ใจด้านสิ่งแวดล้อมและมลพิษหลากหลายมิติ เรื่องของสุขอนามัยเมือง (การจัดการขยะ) ไปจนถึงเรื่องโลกร้อนและวิถียั่งยืนกันเลยทีเดียว

แล้ว กทม. ทำอะไรเพื่อ แก้ปัญหา Climate Change บ้าง?
กทม. มีการขับเคลื่อนดำเนินการเพื่อช่วยลดวิกฤตโลกร้อนหลากหลายมิติ รวมถึงโครงการ Greener Bangkok ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มด้านสิ่งแวดล้อมของ กทม. (Bangkok Metropolitan Administration – BMA) ที่ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางข้อมูลและบริการหลากหลายด้านอันจะเป็นประโยชน์ต่อประชากรและคุณภาพชีวิตเมือง ภายในโครงการนี้มีสิ่งน่าสนใจมากมายแต่คราวนี้เราอยากชวนทุกคนมาโฟกัสกันในหมวด “Climate Change” โดยเฉพาะซึ่งกรณีการขับเคลื่อนเรื่องลดโลกร้อนนี้กำลังเป็นพันธกิจใหญ่หนึ่งของโลกเราในปัจจุบันนี้เลยทีเดียว แล้วภายใต้หมวดนี้มีภารกิจและการดำเนินการอะไรน่าสนใจตามมาดูกัน

BMA Net Zero: พากรุงเทพฯ สู่เป้าหมายเมืองปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์
จากเป้าหมายใหญ่ระดับโลกต่อยอดสู่นโยบายระดับท้องถิ่น สำหรับ กทม. นำเรื่องนี้มาเป็นกรอบการขับเคลื่อนสำคัญที่วางทิศทางให้กรุงเทพฯ ก้าวสู่การเป็นเมืองคาร์บอนต่ำอย่างเป็นระบบและยั่งยืน โดยตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ให้ได้ภายในปี พ.ศ. 2573 ให้สอดคล้องกับแผนการระดับสากล นโยบายนี้ดำเนินการผ่านการบูรณาการนโยบายด้านพลังงาน การขนส่ง การจัดการของเสีย รวมถึงการออกแบบตลอดจนบริหารจัดการเมืองให้สู่การเป็น Net Zero City ให้ได้ดีที่สุด แนวคิดนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงมาตรการระดับโครงสร้างพื้นฐาน แต่ยังเน้นการสร้าง “ระบบนิเวศของการลดคาร์บอน” ที่เปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วน ตั้งแต่หน่วยงานรัฐ ภาคธุรกิจ ไปจนถึงประชาชน เข้ามามีส่วนร่วมในการเปลี่ยนผ่านสู่เมืองยั่งยืนอย่างเป็นรูปธรรมด้วย

ในเชิงปฏิบัติ BMA Net Zero ถูกถ่ายทอดออกมาเป็นชุดโครงการที่หลากหลายภายใต้แพลตฟอร์ม Greener Bangkok ไม่ว่าจะเป็นการติดตั้ง Solar Rooftop เพื่อเพิ่มสัดส่วนพลังงานสะอาด การพัฒนา Green Office ที่ยกระดับการจัดการสิ่งแวดล้อมในหน่วยงานรัฐ รวมถึงการสร้างฐานข้อมูลการปล่อยคาร์บอนของเมืองเพื่อใช้วางแผนเชิงนโยบายอย่างแม่นยำ แนวทางนี้สะท้อนการเปลี่ยนบทบาทของกรุงเทพฯ จาก “ผู้บริโภคพลังงานขนาดใหญ่” ไปสู่ “เมืองที่บริหารจัดการคาร์บอนด้วยข้อมูลและการปฏิบัติ” ซึ่งสามารถวัดผล ติดตาม และต่อยอดการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้อย่างต่อเนื่องในระยะยาวนั่นเอง

Bangkok Solar City: เปลี่ยน กทม. ให้เป็นมหานครโซลาร์เซลล์
กรุงเทพมหานครมุ่งสู่การเป็น “มหานครโซลาร์เซลล์” ด้วยแผนพัฒนาและสนับสนุนการติดตั้งโซลาร์เซลล์ในเมืองเพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและส่งเสริมพลังงานสะอาดให้ครอบคลุมมากขึ้น โดยโครงการติดตั้งโซลาร์เซลล์บนหลังคา (Solar Rooftop) นี้เป็นหนึ่งในยุทธศาสตร์สำคัญเพื่อขับเคลื่อนกรุงเทพฯ ไปสู่การเป็นเมืองคาร์บอนต่ำ มุ่งเปลี่ยนพื้นที่ว่างบนหลังคาอาคารให้กลายเป็น “โครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน” ที่ผลิตไฟฟ้าได้เองในระดับท้องถิ่น แนวทางนี้ไม่เพียงช่วยลดการพึ่งพาพลังงานจากฟอสซิล แต่ยังเชื่อมโยงกับการพัฒนาเมืองแบบ data-driven ผ่านเครื่องมือ Solar City ที่ช่วยคำนวณศักยภาพการติดตั้ง ความคุ้มค่า และการลดคาร์บอน ทำให้ทั้งภาครัฐ เอกชน และประชาชน เพื่อให้ทุกคนสามารถมีส่วนร่วมในระบบพลังงานสะอาดได้อย่างแท้จริง

ตัวอย่างการดำเนินงานที่เห็นได้ชัด ได้แก่ การติดตั้งโซลาร์เซลล์ในอาคารของกรุงเทพมหานคร เช่น โรงเรียนในสังกัด กทม., ศูนย์บริการสาธารณสุข, และอาคารสำนักงานเขตทั่วกรุงเทพฯ ซึ่งช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานของภาครัฐควบคู่กับการเป็นต้นแบบให้ภาคเอกชนและครัวเรือนได้ดีทีเดียว นอกจากนี้ยังมีความร่วมมือกับองค์กรระหว่างประเทศอย่าง GIZ ในการจัดทำคู่มือและแพลตฟอร์ม Bangkok Solar City เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนทั่วไปสามารถเข้าถึงข้อมูลและติดตั้งระบบได้ง่ายขึ้น สะท้อนให้เห็นว่าโครงการนี้ไม่ได้เป็นเพียงนโยบายสิ่งแวดล้อม แต่เป็นการวางรากฐาน “ระบบพลังงานแบบกระจายศูนย์” ที่เปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการผลิตและใช้พลังงานสะอาดร่วมกัน ซึ่งปัจจุบันมีการติดตั้งโซลาร์เซลล์ไปแล้วหลายพันอาคาร คิดเป็นกำลังการผลิตรวมระดับหลายหมื่นกิโลวัตต์ และมีบทบาทสำคัญในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของเมืองได้ในระยะยาวด้วย

Green Office: เปลี่ยนสำนักงานเขตทั่วกรุงเทพฯ ให้เป็นสำนักงานสีเขียว
โครงการ “สำนักงานสีเขียว” (Green Office) นี้เป็นอีกหนึ่งในกลไกสำคัญที่ขับเคลื่อน กทม. (ทั้งในมิติองค์กรและมิติเมือง) สู่เป้าหมายองค์กรสีเขียวและเมืองคาร์บอนต่ำ ขั้นแรกเริ่มต้นด้วยการมุ่งเปลี่ยนพื้นที่ทำงานของภาครัฐให้มีคุณภาพชีวิตทำงานที่ดีขึ้นตลอดจนเป็นสถานที่ทำงานที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมยิ่งขึ้น แล้วก็เพื่อให้เป็นต้นแบบของแนวทางดำเนินการสำหรับองค์กรอื่นต่อไปด้วย มิติของสำนักงานสีเขียวนั้นไม่ได้หมายถึงการจัดการเรื่องสถานที่และสิ่งแวดล้อมเพียงอย่างเดียว แต่ยังหมายถึงการร่วมมือกันของคนในองค์กรที่จะปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและกิจกรรมเพื่อให้ดีต่อโลกและวิถียั่งยืนด้วย โดยเริ่มตั้งแต่การใช้พลังงานและทรัพยากรอย่างคุ้มค่า การลดของเสียและขยะให้ได้มากที่สุด ไปจนถึงการปรับพฤติกรรมบุคลากรในองค์กรให้มีส่วนร่วมในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เป็นต้น

นับตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นจนถึงปัจจุบัน (พ.ศ.2566–2568) มีหน่วยงานทั้งในส่วนสำนักงานเขตทั่ว กทม. และหน่วยงานอื่น ๆ เข้าร่วมมากกว่า 100 แห่งต่อปี และมีจำนวนหน่วยงานที่ปรับเปลี่ยนสู่มาตรฐานสำนักงานสีเขียวมากมาย ตัวอย่างน่าสนใจในโครงการ Green Office ที่แสดงให้เห็นถึงการปรับใช้แนวคิดเพื่อสิ่งแวดล้อมก็อย่างเช่น สำนักงานเขตบางคอแหลม เน้นการจัดการพลังงานและของเสียในสำนักงาน เช่น ลดการใช้ไฟฟ้าและรณรงค์คัดแยกขยะควบคู่กับการสร้างการมีส่วนร่วมของบุคลากร ขณะที่ สำนักงานเขตบางกอกน้อย โดดเด่นด้านการลดการใช้ทรัพยากร เช่น การลดกระดาษในงานเอกสารและปรับระบบงานสู่ดิจิทัลมากขึ้น ส่วนองค์กรอื่นอย่าง โรงพยาบาลเจริญกรุงประชารักษ์ ก็นำแนวคิด Green Office ไปต่อยอดในระดับบริการสุขภาพ โดยให้ความสำคัญกับการจัดการของเสียทางการแพทย์อย่างถูกต้อง การใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ และการดูแลสภาพแวดล้อมให้ปลอดภัยต่อทั้งบุคลากรและผู้ป่วย ซึ่งสะท้อนการปรับใช้แนวคิดนี้ให้เหมาะกับบทบาทของแต่ละองค์กรได้อย่างเป็นรูปธรรมและน่ายกย่องทีเดียว และคาดว่าสำนักงานสีเขียวนี้จะกลายเป็นต้นแบบองค์กรแห่งวิถียั่งยืนในระยะยาวสำหรับองค์กรทั้งภาครัฐและเอกชนในอนาคตด้วย

BMA Feeder: รถบัสและเรือไฟฟ้าเพื่อเชื่อมต่อผู้คนสู่ระบบขนส่งมวลชน
ท่ามกลางปัญหาจราจรและข้อจำกัดมากมายในการเชื่อมต่อและเข้าถึงระบบขนส่งมวลชนหลักของกรุงเทพฯ ได้อย่างง่ายดายและสะดวกสบายนั้น ทางกรุงเทพฯ จึงคิดหาวิธีแก้ปัญหาเบื้องต้นเพื่อช่วยอำนวยความสะดวกให้ประชาชนยิ่งขึ้นด้วยการจัดบริการ BMA Feeder เพื่อแก้โจทย์ “first-mile / last-mile” ที่เป็นช่องว่างสำคัญของการเดินทางในเมือง โดยทั้งนี้ กทม. ให้บริการรถโดยสารปรับอากาศและเรือไฟฟ้า ฟรี! แบบไม่เสียค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมใด ๆ

ทั้งนี้เพื่อเชื่อมต่อชุมชนกับระบบขนส่งมวลชนหลักให้เดินทางเชื่อมกันง่ายแบบไร้รอยต่อและอุปสรรคในการเดินทางให้มากที่สุด นอกจากนี้ยังช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายในการเดินทางลงและเพิ่มโอกาสให้ประชาชนทุกคนเข้าถึงระบบขนส่งสาธารณะอย่างเท่าเทียมมากขึ้น อีกทั้งยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการปรับพฤติกรรมการเดินทางของคนเมืองไปสู่รูปแบบที่ยั่งยืนมากขึ้นในระยะยาวด้วย นอกจากนี้ในมิติของรถโดยสารประจำและเรือเองยังขับเคลื่อนด้วยพลังงานไฟฟ้าแบบ 100% ที่ไม่ก่อมลพิษ และยังช่วยลดมลพิษในตัวอีกด้วย เรียกได้ว่ามีประโยชน์หลากหลายมิติต่อโลกและสิ่งแวดล้อมตลอดจนคุณภาพชีวิตคนเมืองทีเดียว

ในปัจจุบัน BMA Feeder ได้เปิดให้บริการในหลายเส้นทางที่ตอบโจทย์และช่วยแก้ปัญหาได้อย่างแท้จริง อาทิ เส้นทางดินแดง–BTS สนามเป้า เชื่อมย่านที่อยู่อาศัยเข้าสู่ระบบรถไฟฟ้าใจกลางเมือง หรือ เคหะร่มเกล้า–Airport Rail Link ลาดกระบัง ที่ช่วยรองรับการเดินทางของคนชานเมืองได้สะดวกยิ่งขึ้น รวมถึงการพัฒนาเส้นทางเรือไฟฟ้าในคลองเพื่อเป็นทางเลือกใหม่ในการเดินทาง โดยในอนาคตมีแผนขยายเส้นทางให้ครอบคลุมมากขึ้น ทั้งการเพิ่มจำนวนรถบัสไฟฟ้า การเชื่อมต่อกับโครงข่ายรถไฟฟ้าสายใหม่ และการใช้ข้อมูลการเดินทางของประชาชนมาวิเคราะห์เพื่อออกแบบเส้นทางและความถี่การให้บริการให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น สะท้อนการพัฒนาไปสู่ระบบขนส่งสาธารณะสำหรับประชาชนซึ่ง “เข้าถึงง่าย ใช้งานจริง และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม” อย่างแท้จริง

นอกจากนี้ยังมีส่วนของโครงการอื่น ๆ อีกมากมาย อาทิ “City to City: กรุงเทพฯ ร่วมมือกับเมืองโยโกฮามา ประเทศญี่ปุ่น ในการบริหารจัดการเมืองเพื่อลดก๊าซเรือนกระจกให้เป็นศูนย์” รวมถึงโครงการและความรู้ที่เป็นประโยชน์อีกมากมายเพื่อเป็นแนวทางในการให้เราร่วมมือกันเปลี่ยนแปลงสังคมให้ดีขึ้นไปพร้อมกัน มาถึงตรงนี้เราคงอยากชักชวนทุกคนเช่นเคย … มาร่วมมือกันทำให้กรุงเทพฯ เขียวขึ้น น่าอยู่ขึ้น และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นด้วยกัน

ติดตามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
Greener Bangkok – https://greener.bangkok.go.th
Bangkok Solar City – https://greener.bangkok.go.th/solarcity
BMA Feeder – www.facebook.com/bmafeeder

ที่มาข้อมูล:
– www.weforum.org/stories/2025/11/what-is-cop30-what-is-at-stake-climate-nature-action/?utm_source=chatgpt.com
– https://enb.iisd.org/belem-un-climate-change-conference-cop30-summary?utm_source=chatgpt.com
– https://en.wikipedia.org/wiki/2025_United_Nations_Climate_Change_Conference?utm_source=chatgpt.com
– https://greener.bangkok.go.th/climate-change
– https://pr-bangkok.com/?p=523608
– www.facebook.com/bmafeeder
– https://greener.bangkok.go.th/solarcity

ขอบคุณภาพถ่ายจาก
Greener Bangkok, Bangkok Solar City, BMA Feeder, องค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของเยอรมัน ประจำประเทศไทย