ทำความรู้จักกับ
เก๋-กุสุมาวดี กรองทอง
ผู้ก่อตั้ง LandLab แหล่งเรียนรู้คู่วิถีธรรมชาติ

ยิ่งเมืองเจริญมากขึ้นเท่าไรโอกาสที่คนเมืองจะได้ใกล้ชิดวิถีธรรมชาติก็ยิ่งลดน้อยลงมากเท่านั้น ทุกวันนี้เด็กในเมืองกรุงอาจไม่มีพื้นที่ให้เปื้อนดินคลุกโคลน การเรียนรู้ที่ได้สัมผัสธรรมชาติเริ่มห่างหายไปจากเด็กที่อาศัยอยู่ในเมืองใหญ่มากขึ้นทุกที หรือแม้แต่ผู้ปกครองเองก็ตาม การที่จะมีเวลาปลีกตัวไปรับพลังจากธรรมชาตินั้นก็เป็นไปได้ยากเหมือนกัน ดูเหมือนว่าป่าคอนกรีตอาจกำลังทำให้มนุษย์อ่อนแอลงในหลายมิติอย่างไม่รู้ตัว

การเล่นหรือเรียนรู้ไปกับธรรมชาตินั้นสามารถขัดเกลาจิตใจตลอดจนเพิ่มภูมิต้านทานชีวิตให้กับมนุษย์ได้อย่างไม่น่าเชื่อ นั่นเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ คุณเก๋-กุสุมาวดี กรองทอง ลุกขึ้นมาก่อตั้ง LandLab เปลี่ยนสวนรกร้างกลางทุ่งให้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้บนพื้นที่สีเขียวชานกรุง โดยอยากชวนคนเมืองออกมาสนุกและเรียนรู้กับวิถีธรรมชาติกันดูบ้าง ตลอดจนเป็นพื้นที่ที่อยากให้ครอบครัวมาใช้เวลาแห่งความสุขร่วมกัน

ห้องทดลองของชีวิต
“ถึงแม้กิจกรรมจะออกแบบโดยโฟกัสไปที่เด็กเพื่อให้เขาได้เรียนรู้และฝึกทักษะเป็นหลัก แต่เหนือไปกว่านั้นเรายังออกแบบกิจกรรมและสถานที่เพื่อให้ทั้งครอบครัวเคลื่อนไปข้างหน้าด้วยกันด้วย” คุณเก๋เริ่มต้นบทสนทนาด้วยการกล่าวถึงวัตถุประสงค์สำคัญที่แท้จริงของความตั้งใจในการพัฒนาพื้นที่การเรียนรู้แห่งนี้ นอกจากจะอยากให้เด็กในเมืองใหญ่มีโอกาสออกมาสนุกและเรียนรู้กับวิถีธรรมชาติแล้วก็ยังอยากให้ผู้ปกครองได้สนุกกับการมาพักผ่อนนี้ไปพร้อมกัน แล้วไม่ใช่เด็กที่จะได้พัฒนาทักษะและความรู้เท่านั้น แต่ครอบครัวยังได้พัฒนาความสัมพันธ์ให้ดีขึ้นไปในตัวด้วย

จากผืนป่ารกทุ่งนาในชนบทห่างไกลกลายเป็นสวนชวนสนุกชานเมืองใกล้แค่เอื้อม นั่นเป็นผลมาจากการพัฒนาและขยายตัวของเมืองที่อีกมุมนั้นกลับสร้างคุณค่าให้ดินแดนผืนนี้มากยิ่งขึ้น “เดิมทีตรงนี้เป็นทุ่งนาในชนบทเลยค่ะ ถึงแม้จะอยู่แค่ จ.นนทบุรี แต่เมื่อก่อนก็ถือว่าไกลตัวเมืองมากพอสมควร ทุกวันเราก็จะเดินทางจากบ้านไปเรียนในตัวเมือง เรียกได้ว่าใช้ชีวิตเป็นเด็กบ้านนอกสลับกับเด็กเมืองกรุงตลอดเวลา พ่อแม่เราก็เป็นเกษตรกรแล้วคุณพ่อก็เป็นผู้ใหญ่บ้านด้วย เราผูกพันกับวิถีชนบทมาตั้งแต่เด็กมันเลยทำให้เราเห็นคุณค่าตรงนี้โดยไม่รู้ตัว พอเรียนจบและทำงานแล้วชีวิตเราก็อยู่ในเมืองตลอด”

“จุดเปลี่ยนมันมีอยู่วันหนึ่งที่เราพาลูกกลับมาเยี่ยมคุณตาคุณยายที่บ้าน สวนตอนนั้นก็ยังรกเพราะไม่มีใครดูแลสักเท่าไร แต่ตอนนั้นเราได้เห็นเด็ก ๆ ขี่จักรยาน สนุกกับธรรมชาติมาก จนเราคิดไปว่าหรือบางทีเด็ก ๆ เค้าก็ไม่ได้ต้องการไปเที่ยวห้างหรือเปล่า จริง ๆ แล้วเด็กอยากสนุกแบบนี้หรือเปล่า มันก็เหมือนเราตอนวัยเด็กนั่นแหละค่ะ นึกย้อนไปเราก็สนุกกับการถีบจักรยาน เล่นน้ำ วิ่งอยู่กลางทุ่งกลางสวน มันแฮปปี้มาก มันอาจจะเป็นสัญชาติญาณของมนุษย์ที่โหยหาธรรมชาติ หลังจากนั้นก็เลยมีความคิดอยากทำให้สวนและนาของเรากลายเป็นพื้นที่ให้เด็ก ๆ ในเมืองกรุงได้ออกมาเล่นกับธรรมชาติและชนบทบ้าง” คุณเก๋เล่าถึงที่ไปที่มาของการเริ่มต้นครั้งนี้

พอมาทำตรงนี้กลายเป็นว่า
เราได้กลับมาลองใช้ชีวิตที่บ้านอีกครั้ง
กลับมาหาธรรมชาติ มาช่วยเหลือชุมชน
แล้วได้กลับมาอยู่กับพ่อแม่มากขึ้นอีกครั้ง
เราสนุกและมีความสุขมากขึ้น

เพราะธรรมชาติเป็นส่วนหนึ่งในการช่วยขัดเกลามนุษย์มาช้านาน เด็ก ๆ จึงควรได้มีโอกาสสัมผัสและใกล้ชิดกับธรรมชาติมากขึ้นเพื่อสร้างภูมิต้านทานชีวิตให้แข็งแกร่งขึ้น จากไร่นาที่เกือบจะรกร้างถูกปัดฝุ่นบูรณาการจนกลายเป็นสวนแห่งการเรียนรู้ที่มีชีวิตชีวา ทว่าในเวลาเดียวกันมันก็เป็นจุดที่ทำให้ได้เรียนรู้ตนเองไปในตัว “เมื่อก่อนเราทำงานด้านสื่อเต็มตัวก็จะวุ่นและแทบไม่มีเวลาว่างเลย พอมาทำตรงนี้กลายเป็นว่าเราได้กลับมาลองใช้ชีวิตที่บ้านอีกครั้ง ได้กลับมาหาธรรมชาติอีกครั้ง ได้กลับมาช่วยเหลือชุมชนอีกครั้ง แล้วก็ได้กลับมาอยู่กับพ่อแม่มากขึ้นอีกครั้งด้วย เราสนุกและมีความสุขมากขึ้น แล้วยิ่งมีความสุขขึ้นไปอีกเมื่อได้เห็นคนที่มาทำกิจกรรมกับเราแล้วเขามีความสุข เราก็มีความสุขไปด้วย สุดท้ายกลายเป็นว่าเราก็ได้เรียนรู้ชีวิตใหม่ไปพร้อมกันด้วย ได้รับการเยียวยาจิตใจไปด้วยกัน มันกลับกลายเป็นว่าที่นี่ก็เป็นเหมือนห้องทดลองชีวิตของเราด้วยเช่นกัน”

สนุกกับการเรียนรู้
หลายคนคงสงสัยว่าทำไมจึงตั้งชื่อ LandLab ที่ค่อนข้างออกไปทางแนววิทยาศาสตร์ จุดเริ่มต้นไอเดียนี้มีที่ไปที่มาน่าสนใจ ขณะเดียวกันก็สะท้อนตัวตนของแหล่งเรียนรู้นี้ได้อย่างชัดเจนทีเดียว “เราทำงานเกี่ยวกับสื่อการเรียนการสอนให้ สสวท. (สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี) อยู่หลายปี เราชอบทั้ง Art & Science แล้วก็ชอบการประยุกต์ความรู้ให้เข้าใจได้ง่ายด้วยค่ะ อีกอย่างเราคิดว่าการเล่นเพื่อการเรียนรู้มันเป็นคีย์สำคัญของ LandLab ซึ่งเราอยากให้ทุกคนสนุกไปกับการมาทำกิจกรรมที่นี่ กระบวนการนี้มันทำให้เราเติบโตและเข้าใจอะไรหลายอย่างลึกซึ้งขึ้น เราก็เลยเอาหัวใจสำคัญตรงนี้มาเป็นหลักในการดีไซน์การเรียนรู้ในสวนของเรา อยากให้เขาสนุกตรงไหน เขาจะได้ผจญภัยอะไรบ้าง อยากให้เด็กเขาได้อะไรกลับไป มันทำให้เราเข้าใจเป้าหมายเราชัดเจน”

ขณะเดียวกันก็เสริมต่อว่า “จริง ๆ แล้วธรรมชาติกับวิทยาศาสตร์ก็เรื่องเดียวกันนะคะ เราก็เอาความรู้ที่เรามีมาออกแบบกิจกรรมในสวนเพื่อให้เด็ก ๆ ได้สนุกกับวิทยาศาสตร์ไปพร้อมกับเรียนรู้วิถีธรรมชาติซึ่งนี่มันคือแก่นไอเดียของเรา อย่างเช่นตอนเริ่มต้นเราก็ชวนเด็ก ๆ มาเรียนรู้เรื่องไฟฟ้าแบบง่าย ๆ ว่าเอ๊ะ! ถ้าไม่มีไฟฟ้าแล้วจะเปิด (หลอด) ไฟติดได้ไหม เราก็ชวนเขาฝานมะนาวเลยแล้วก็ทำการทดลองทางวิทยาศาสตร์แบบง่าย ๆ พอทำให้หลอดไฟติดได้เด็ก ๆ เขาก็ตื่นเต้นดีใจ เราก็สอดแทรกความรู้ไปด้วย เมื่อเขาสนุกกับการเรียนรู้เขาก็จะจดจำประสบการณ์ไม่ใช่แค่การท่องจำจากหนังสือ มันเป็นความจำระยะยาว” ห้องทดลองวิถีธรรมชาติแห่งนี้จึงพยายามหยิบเอาของที่มีอยู่ภายในสวนมาเป็นพื้นฐานในการสร้างสรรค์กิจกรรมต่าง ๆ เพื่อให้เขาได้รับรู้ว่าจริง ๆ แล้วองค์ความรู้ต่าง ๆ นั้นอยู่รอบตัวและใกล้ตัวเรามากกว่าที่คิด

สำหรับกิจกรรมของห้องทดลองแห่งชีวิตนี้ออกแบบให้เชื่อม “ความรู้ทางวิทย์” เข้ากับ “ทักษะชีวิต” โดยสอนให้เรียนรู้การสังเกต ตั้งคำถาม แล้วก็ลงมือทำ เพื่อให้เด็ก ๆ ได้คิดเป็น เล่นเป็น กลุ่มเป้าหมายหลักคือเด็กอายุระหว่าง 3-10 ขวบ โดยกิจกรรมภายใน LandLab จะแบ่งออกเป็น 2 หมวดใหญ่ ๆ คือ Science in the garden เรียนรู้วิทยาศาสตร์ในสวนผ่านกิจกรรมสนุกกับธรรมชาติ อาทิ “Leaves Lab (Eco-Print)” ตามหาใบไม้เพื่อเรียนรู้เรื่องรูปร่างและสนุกกับการพิมพ์ลายใบไม้ลงบนถุงผ้า หรือจะเป็นกิจกรรม “คอปเตอร์ไม้ไผ่” เรียนรู้แรงยกตัวจากการประดิษฐ์ของเล่นด้วยตัวเอง เป็นต้น ส่วนกิจกรรมอีกหมวดก็คือ Skill Activity ที่จะให้ทุกคนสนุกได้เหงื่อพร้อมเรียนรู้ทักษะมากมาย อาทิ การเลี้ยงแม่ไก่และเก็บไข่ไก่, การพายเรือ, ไต่เชือกทรงตัว, เรียนรู้ประมงพื้นบ้าน, วาดรูปบันทึกเรื่องราว, สำรวจแมลงในสวน, และอีกมากมาย “เราอยากให้เด็กได้ลงมือทำ ได้สนุกกับการทำกิจกรรมหลากหลาย

การได้วาดรูปมันเหมือนเป็นการ
บันทึกประสบการณ์ไว้ในลิ้นชักความทรงจำที่ดี
เราอยากให้เขาเก็บสิ่งที่ดีเหล่านี้กลับไป

แล้วสุดท้ายเราก็จะชวนเขามาสรุปในสิ่งที่เขาได้รับกลับไป “การสรุปที่เพลิดเพลินและได้ผลดีเกินคาดก็คือการชวนเด็ก ๆ มานั่งวาดรูปค่ะ ให้เขาปลดปล่อยจินตนาการเต็มที่ว่าวันนี้เขาประทับใจอะไร ได้เจออะไรบ้าง ชอบอะไร เรียนรู้อะไร การได้วาดรูปมันเหมือนเป็นการบันทึกประสบการณ์ไว้ในลิ้นชักความทรงจำที่ดี เราอยากให้เขาเก็บสิ่งที่ดีเหล่านี้กลับไป” คุณเก๋ยังเสริมเพิ่มเติมด้วยว่าหากเราใช้เครื่องมือที่ถูกต้องเหมาะสมสำหรับสร้างความทรงจำ เราจะสามารถเปลี่ยนความทรงจำระยะสั้น (Short-term memory-STM) ให้กลายเป็นความทรงจำระยะยาว (Long-term memory-LTM) ได้ และความทรงจำระยะยาวที่ดีนี้ก็จะกลายเป็นพื้นฐานชีวิตที่ดีของเขาในอนาคตได้เช่นกัน

การเรียนรู้ผ่านกิจกรรมทั้งหมดเพื่อตอบโจทย์วัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้นั่นก็คือหลัก 3H กับ 4C โดย 3H ก็คือ Head-Heart-Hand ซึ่ง Head นั้นคือเด็กได้ความรู้ พัฒนาสมอง ส่วน Heart เด็กจะได้รู้จักความรักความเมตตา การเสียสละ ความสัมพันธ์ และการอยู่ร่วมกันกับผู้อื่นในสังคม ส่วน Hand ก็คือการรู้จักลงมือทำด้วยตนเอง ทางด้าน 4C นั้นก็จะประกอบไปด้วย C-Critical Thinking รู้จักกระบวนการคิดวิเคราะห์ซึ่งมันสำคัญมากกับการเติบโตและเลือกอนาคตของตัวเอง C-Collaboration การทำงานร่วมกันกับผู้อื่น การรู้จักปรับตัวเข้าหากัน การผสานสัมพันธ์ C-Communication การสื่อสารกับผู้อื่นให้เข้าใจ การถ่ายทอดความคิด การทบทวนความรู้แล้วเล่าสู่กันฟัง ไปจนถึงการนำเสนอไอเดีย C-Creative ความคิดสร้างสรรค์ การริเริ่มสิ่งใหม่ การสนุกกับการคิด รวมถึงการออกแบบกิจกรรมให้เขาได้คิดสร้างสรรค์อย่างเต็มที่

ส่งเสริมคุณค่าภูมิปัญญาท้องถิ่น
ที่ LandLab ไม่ใช่มอบความสุขให้กับแขกผู้มาเยือนเท่านั้น ขณะเดียวกันห้องทดลองวิถีธรรมชาตินี้ก็มอบคุณค่ากลับคืนสู่ชุมชนด้วยเช่นกัน นอกจากจะเป็นพื้นที่เรียนรู้ให้กับเด็กและผู้ปกครองในเมืองแล้วที่นี่ก็ยังเป็นพื้นที่เรียนรู้ให้กับโรงเรียนท้องถิ่นอีกด้วยรวมถึงเปิดโอกาสให้นักเรียนในพื้นที่ได้มีโอกาสมาเป็นอาสาสมัครเพื่อช่วยเหลือกิจกรรมต่าง ๆ ภายใน LandLab ด้วย ซึ่งนอกจากจะได้ใช้เวลาให้เป็นประโยชน์แล้วก็ยังเป็นการสร้างรายได้ระหว่างเรียนไปด้วยในตัว

นอกจากนี้ยังทำให้พื้นที่แห่งการเรียนรู้นี้กลับมามีชีวิตและทำหน้าที่สร้างประโยชน์ให้สังคมอีกครั้ง “อันที่จริงบ้านเราคือศูนย์การเรียนรู้ถ่ายทอดหลักเศรษฐกิจพอเพียงแห่งแรกของ จ.นนทบุรี เลยค่ะ การได้ทำ LandLab ครั้งนี้ก็เลยเหมือนได้กลับมาสืบสานปณิธานของพ่ออีกครั้งโดยไม่รู้ตัว “เมื่อก่อนตอนเด็ก ๆ ไม่เข้าใจพ่อเลยว่าเป็นผู้ใหญ่บ้านเนี้ยมันจะต้องทำอะไรมากมายให้คนอื่นทำไม แต่พอวันนี้เราได้กลับมาทำสิ่งนี้เราเข้าใจเลยว่าอะไรมันเป็นยาชูใจทำให้พ่ออยากทำให้คนอื่นก่อน ทุกครั้งเวลาจบกิจกรรมเด็ก ๆ มักไม่อยากกลับบ้าน หลายคนเดินมากอดแล้วยิ้มกลับไป พ่อแม่เดินมาจับมือแล้วขอบคุณ แล้วสิ่งสำคัญกว่านั้นคือการได้นำพาชุมชนของเราไปเล่าให้คนอื่นฟัง ชวนคนให้เข้ามารู้จักที่นี่ ได้แชร์องค์ความรู้ชุมชนสู่ภายนอก รวมถึงสร้างแรงบันดาลใจให้ใครอีกมากมาย มันเป็นความภูมิใจที่มีความสุขมากมายและมีคุณค่าต่อเรามากทีเดียว” คุณเก๋ตอบเราด้วยรอยยิ้ม

หากเราทำอะไรแล้วชวนคนอื่นให้มาร่วมกับเรา
ถ้าเขายังไม่เห็นภาพ เราจะเจอแรงต้านเยอะมาก
แต่ถ้าเราทำจนเขาเห็นแล้วว่าเป็นประโยชน์
ถึงวันนั้น เขาจะเข้ามาหาเราเอง

อีกสิ่งหนึ่งที่ LandLab ทำควบคู่กันไปก็คือการส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่นและเผยแพร่องค์ความรู้ของชุมชน (Local Wisdom) นอกจากผู้มาเยือนจะได้สนุกกับกิจกรรมแล้วก็ยังได้สัมผัสเสน่ห์ท้องถิ่นนี้ผ่านตำรับอาหารพื้นบ้านที่แสดงฝีมือโดยแม่ครัววัยเก๋าให้เราได้ผูกปิ่นโตความอร่อยกันทุกมื้อด้วย และด้วยความที่ท้องถิ่นนี้มีข้อดีอีกมากมายทาง LandLab เองเลยเปิดพื้นที่ให้จัด Local Market กันปีละ 2 ครั้ง (เมษายน กับ ตุลาคม) โดยชักชวนคนท้องถิ่นมาร่วมออกร้านเปิดตลาดกันแบบไม่มีค่าใช้จ่ายใด ๆ เป็นการสนับสนุนผลผลิตท้องถิ่นโดยตรง แล้วก็ยังเป็นกิจกรรมสร้างสุขให้กับผู้มาเยือนได้อีกทาง เรียกได้ว่าเป็นการเติบโตไปพร้อมกันอย่างแท้จริง

หัวใจสำคัญของคำว่า “ครอบครัว”
กิจกรรมที่ LandLab จะหมุนเวียนเปลี่ยนใหม่ทุก ๆ 3 เดือน เพื่ออยากจะให้คนเก่าสนุกไปได้เรื่อย ๆ แล้วคนใหม่ก็สนุกไปด้วยกันได้ ทุกวันนี้จากที่เคยเป็นแค่คนเข้าร่วมก็กลับกลายเป็นเครือข่ายครอบครัวที่แวะเวียนมามีความสุขร่วมกันสม่ำเสมอ อย่างที่บอกไปว่าถึงแม้ว่ากิจกรรมของ LandLab จะโฟกัสไปที่วัยเด็กเป็นหลักทว่าเป้าหมายจริง ๆ นั้นกลับเป็นเรื่องของการสร้างสัมพันธ์ให้กับครอบครัวมากกว่า

“เราไม่ได้อยากให้พ่อแม่แค่พาเด็กมาทำกิจกรรมกับเราเฉย ๆ พอส่งแล้วก็นั่งรอ เล่นโทรศัพท์มือถือ มันน่าเบื่อแล้วก็ไม่สนุกเลย แต่เราอยากให้พ่อแม่ลงมาเล่นกันด้วย เราก็เลยพยายามออกแบบกิจกรรมที่ช่วยกันเล่นช่วยกันทำทั้งครอบครัว หลายอย่างพอพ่อแม่ได้เล่นบางทีก็สนุกกว่าเด็กเสียอีก (หัวเราะ) อย่างมีกิจกรรมหนึ่งตอนนั้นที่เราชวนกันไปเล่นว่าวกลางทุ่งกัน ปรากฏคนที่ไม่ยอมเลิกคือคุณพ่อ เพราะสนุกและทำให้นึกถึงวัยเด็ก แล้วก็คิดถึงกิจกรรมที่ไม่ได้เล่นมานาน” คุณเก๋แชร์ความประทับใจอีกด้านให้เราฟัง

นอกจากคุณพ่อคุณแม่แล้วทาง LandLab ก็ยังคิดถึงคุณปู่คุณย่าคุณตาคุณยายอีกด้วย บางทีบางครอบครัวก็พากันมาทั้งหมด ถึงแม้คนสูงอายุจะไม่ได้ร่วมทำกิจกรรมกันสักเท่าไร แต่แค่เขาได้มาเห็นบรรยากาศวันวาน ได้สูดอากาศบริสุทธิ์ ได้อยู่กับธรรมชาติ ได้กินอาหารท้องถิ่นถูกปาก แค่นี้ก็สุขแล้ว

หัวใจสำคัญของครอบครัวก็คือ
ความสัมพันธ์ ความผูกพัน
ความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน
มันจะเชื่อมร้อยทุกคนไว้ด้วยกัน

“หัวใจสำคัญของครอบครัวก็คือ ความสัมพันธ์ ความผูกพัน ค่ะ เพราะว่าคำว่าครอบครัวนี้มันมีมิติหลายอย่างมาก เดี๋ยวนี้คำว่าครอบครัวอาจไม่ได้หมายถึงความสมบูรณ์ในมิติของ พ่อ แม่ ลูก เพียงอย่างเดียว ครอบครัวมันคือการให้ความหมายระหว่างกัน แต่ไม่ว่าจะบทบาทไหนถ้ามันมีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกันมันจะเชื่อมร้อยทุกคนเอาไว้ด้วยกันให้เป็นคำว่าครอบครัวได้ ซึ่งมันอาจจะรวมไปถึงแม้กระทั่งสัตว์เลี้ยงด้วยก็ได้ แล้วความสัมพันธ์นี้จะคอยอุ้มชูเรา คอยให้ความอบอุ่นกับเรา คอยสนับสนุนเรา คอยเป็นกำลังใจให้เรา หรือแม้แต่คอยเป็นที่พักใจยามเราทุกข์ นี่แหละคือหัวใจสำคัญของครอบครัว” คุณเก๋เสริมถึงนิยามของครอบครัวในมุมมองของตน

เพราะครอบครัวคือบ่อเกิดแห่งความสัมพันธ์ และความสัมพันธ์ที่ดีย่อมสร้างครอบครัวที่ดีได้เช่นกัน เมื่อพื้นฐานของสังคมแข็งแรงอนาคตก็ย่อมสดใสขึ้นได้ การออกแบบพื้นที่เรียนรู้ให้เหมาะสมกับการเติบโตนั้นก็ถือเป็นอีกหนึ่งหัวใจสำคัญในการพัฒนาคนให้ก้าวหน้า แล้วพวกเขาเหล่านี้เองคือผู้ที่จะสร้างอนาคตรุ่นต่อไป

ติดตาม LandLab ได้ที่
– Website: landlabth.com
– Facebook: www.facebook.com/LandLabTH